Định nghĩa Cookie trên Internet: Chúng hoạt động như thế nào?

Mỗi khi truy cập website, bạn thường thấy thông báo yêu cầu chấp nhận Cookie nhưng lại chưa thực sự hiểu rõ bản chất của chúng. Thực tế, đây là những tệp dữ liệu nhỏ giúp ghi nhớ hành vi và cá nhân hóa trải nghiệm của bạn trên không gian mạng một cách mượt mà nhất.

Tuy nhiên, việc hiểu sai về cách thức hoạt động của chúng có thể khiến bạn vô tình đối mặt với rủi ro rò rỉ thông tin cá nhân quan trọng. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm vững định nghĩa, vai trò và cách kiểm soát quyền riêng tư khi sử dụng Internet.

Cookie là những tệp dữ liệu nhỏ do máy chủ website tạo ra và gửi đến trình duyệt của bạn. Trình duyệt web lưu trữ các cookie nhận được trong một khoảng thời gian nhất định, hoặc trong suốt phiên truy cập của người dùng trên trang web đó.

Cookie giúp các trang web hiểu rõ hơn về người dùng, cho phép các trang web cá nhân hóa trải nghiệm người dùng. Ví dụ, các trang web thương mại điện tử sử dụng cookie để biết người dùng đã thêm những mặt hàng nào vào giỏ hàng của họ.

Cookie cũng có thể có các chức năng đơn giản như ghi nhớ chi tiết đăng nhập của bạn cho một trang web cụ thể như Facebook để bạn có thể đóng trang đó và mở lại sau mà không cần phải đăng nhập lại.

Các cookie được sử dụng trên Internet còn được gọi là "cookie HTTP". Giống như phần lớn các trang web khác, cookie được gửi bằng giao thức HTTP.

Các trang web sử dụng cookie HTTP để tối ưu hóa trải nghiệm duyệt web của bạn. Nếu không có cookie, bạn sẽ phải đăng nhập lại mỗi khi rời khỏi một trang web hoặc phải tạo lại giỏ hàng nếu vô tình đóng trang. Việc tạo cookie là một phần quan trọng của trải nghiệm internet hiện đại. Nói một cách ngắn gọn hơn, cookie được dùng với các mục đích sau:

Quản lý phiên: Ví dụ, cookie cho phép các trang web nhận diện người dùng và ghi nhớ thông tin đăng nhập và tùy chọn cá nhân của họ, chẳng hạn như tin tức thể thao so với chính trị.
Cá nhân hóa: Quảng cáo tùy chỉnh là cách chính mà cookie được sử dụng để cá nhân hóa phiên truy cập của bạn. Bạn có thể xem một số mục hoặc phần nhất định của trang web, và cookie sử dụng dữ liệu này để giúp tạo ra các quảng cáo nhắm mục tiêu mà bạn có thể thích. Chúng cũng được sử dụng cho các tùy chọn ngôn ngữ.
Theo dõi: Các trang web mua sắm sử dụng cookie để theo dõi các mặt hàng người dùng đã xem trước đó, cho phép các trang web đề xuất các sản phẩm khác mà họ có thể thích và giữ các mặt hàng trong giỏ hàng trong khi họ tiếp tục mua sắm ở phần khác của trang web. Họ cũng sẽ theo dõi và giám sát các phân tích hiệu suất, chẳng hạn như số lần bạn truy cập một trang hoặc thời gian bạn dành cho một trang.

Mặc dù điều này chủ yếu có lợi cho bạn, nhưng các nhà phát triển web cũng được hưởng lợi rất nhiều từ thiết lập này. Cookie được lưu trữ cục bộ trên thiết bị của bạn để giải phóng dung lượng lưu trữ trên máy chủ của trang web. Nhờ đó, các trang web có thể cá nhân hóa nội dung, đồng thời tiết kiệm chi phí bảo trì máy chủ và lưu trữ.

>>> Xem thêm về:

Về cơ bản, Cookie hoạt động giống như một chiếc thẻ thành viên thông minh mà website cấp cho bạn. Quy trình này diễn ra khi bạn truy cập một trang web lần đầu tiên, máy chủ của trang web đó sẽ tạo ra một tệp nhỏ (cookie) chứa một mã ID duy nhất và lưu nó vào ổ cứng máy tính của bạn. Từ thời điểm đó, trình duyệt sẽ dùng mã ID này để "nhận diện" bạn trong suốt phiên truy cập.

Phiên này là lượt truy cập tổng thể của bạn trên trang web của họ từ đầu đến cuối. Lý do là để theo dõi những thứ như mặt hàng nào bạn đã cho vào giỏ hàng hoặc mặt hàng nào bạn đã xem. Vì vậy, nó có thể gợi ý các mặt hàng tương tự hoặc thậm chí lưu mã giảm giá cho bạn để có thể sử dụng sau này ngay cả khi bạn thoát khỏi trang web rồi quay lại.

Có nhiều loại cookie khác nhau và dưới đây là một số loại cookie tùy vào cách phân loại chúng:

4.1 Tùy thuộc vào thời gian tồn tại của chúng

4.1.1. Cookie phiên

Cookie phiên chỉ tồn tại trong suốt thời gian người dùng sử dụng trang web. Trình duyệt web thường xóa cookie phiên khi thoát. Cookie phiên sẽ hết hạn nếu người dùng không truy cập trang web trong một khoảng thời gian do máy chủ chọn (thời gian chờ không hoạt động). Nếu ai đó đến sau chúng tôi và sử dụng máy tính của chúng tôi, họ sẽ không thể nhìn thấy bất cứ điều gì trên trang web sử dụng cookie phiên vì họ sẽ phải trả lời lại tên người dùng và mật khẩu của chúng tôi.

4.1.2. Cookie liên tục

Cookie liên tục sẽ tồn tại lâu hơn phiên của người dùng. Nếu cookie liên tục có thời hạn tối đa được đặt thành 1 năm thì trong vòng một năm, giá trị ban đầu được đặt trong cookie sẽ được gửi trở lại máy chủ mỗi khi người dùng truy cập máy chủ. Điều này có thể được sử dụng để ghi lại một phần thông tin quan trọng như cách người dùng truy cập trang web lần đầu tiên.

4.2. Đánh giá theo tên miền

4.2.1. Cookie của bên thứ nhất

Cookie của bên thứ nhất được tạo và lưu trữ bởi trang web bạn đang truy cập. Chúng cho phép chủ sở hữu trang web thu thập dữ liệu phân tích khách hàng, ghi nhớ cài đặt ngôn ngữ và thực hiện các chức năng khác để cung cấp cho bạn trải nghiệm người dùng tốt.

4.2.2. Cookie của bên thứ ba

Cookie của bên thứ ba là cookie được đặt bằng tên miền khác với tên miền được hiển thị trên thanh địa chỉ.

Ví dụ: nếu bạn truy cập SendFflowers.com, nó có thể đặt cookie cho địa chỉ quảng cáo someadvertiser.com. Sau này, khi bạn truy cập RebuildEngines.com, nó sẽ đặt cookie cho ad.SomeAdvertiser.com. Cả hai cookie này sẽ được SomeAdvertiser.com sử dụng để xác định rằng bạn là người gửi hoa và làm việc trên ô tô. Đây là lúc cookie gặp một chút khó khăn.

Cookie của bên thứ ba được sử dụng bởi các đại lý quảng cáo có khách hàng trả tiền để hiển thị quảng cáo cho các sản phẩm và dịch vụ nhưng họ không muốn lãng phí tiền để hiển thị chúng cho những người sẽ không trở thành khách hàng. Vì vậy, họ cần theo dõi các loại trang web bạn truy cập và đưa ra phỏng đoán có cơ sở nếu bạn là loại người sẽ tham gia thị trường cho những gì họ cung cấp.

Chúng tôi có một bài viết về cookie bên thứ nhất so với cookie bên thứ ba để so sánh chi tiết hai loại cookie này.

4.3. Cơ chế lưu trữ và phạm vi ảnh hưởng

4.3.1. Zombie Cookie

Zombie Cookie là bất kỳ cookie nào được tự động tạo lại sau khi người dùng xóa nó. Điều này được thực hiện bằng tập lệnh lưu trữ nội dung của cookie ở một số vị trí khác, chẳng hạn như bộ nhớ cục bộ có sẵn cho nội dung Flash hoặc Silverlight, trò chơi HTML5 và các cơ chế phía máy khách khác.

Zombie Cookie ban đầu được sử dụng để ngăn mọi người gian lận trong các trò chơi trực tuyến. Những cookie này được viết từ tiện ích nhỏ mà bạn tải xuống để chơi trò chơi. Bạn phải “chấp nhận” tải xuống để ghi một trong những nội dung này vào máy tính của mình, vì vậy nếu bạn không chơi trò chơi hoặc biết chính xác những gì đang được cài đặt, hãy chọn “Không”.

4.3.2. Super Cookie

Super Cookie là một cookie có tên miền hậu tố công khai, như “.com”, “.co.uk”, hoặc”.k12”. Theo mặc định, hầu hết các trình duyệt đều cho phép cookie của bên thứ nhất - cookie có tên miền giống nhau hoặc tên miền phụ của máy chủ yêu cầu. Ví dụ: người dùng truy cập www.google.com có thể đặt cookie cho tất cả .google.com

Khi các công ty bổ sung ngày càng nhiều dịch vụ, họ muốn bạn dễ dàng chuyển từ dịch vụ này sang dịch vụ khác của họ. Những Super Cookies này làm được điều đó. Hãy đảm bảo bạn “chọn tham gia” từng dịch vụ, một số cá nhân độc hại sẽ cố gắng làm cho trang web của họ trông giống trang web thật để đánh lừa bạn.

Về mặt kỹ thuật, cookie chỉ là các tệp dữ liệu tĩnh, không có khả năng tự chạy hay thực thi lệnh. Vì vậy, trong điều kiện thông thường, chúng không thể phát tán vi-rút hay làm hỏng hệ thống máy tính của bạn. Tuy nhiên, ranh giới bảo mật vẫn tồn tại: các phần mềm độc hại tinh vi đôi khi được ngụy trang dưới hình dạng cookie để xâm nhập trình duyệt. Quan trọng hơn, mối đe dọa thực sự không nằm ở việc hỏng máy hóc, mà nằm ở việc quyền riêng tư bị xâm phạm.

Các dịch vụ quảng cáo và máy chủ web khao khát cookie của bạn vì chúng là công cụ theo dõi hiệu quả nhất. Cookie bên thứ ba cho phép họ biết bạn vừa rời khỏi trang web nào, bạn dừng lại xem sản phẩm gì và thói quen chi tiêu của bạn ra sao.

Đối với những người làm, việc chấp nhận cookie một cách bừa bãi là một bất lợi lớn. Các nền tảng thương mại điện tử hoặc mạng xã hội sử dụng cookie để xây dựng "vân tay trình duyệt", giúp họ dễ dàng phát hiện và quét các tài khoản ảo, dẫn đến tình trạng khóa tài khoản hàng loạt khi phát hiện các hành vi không tự nhiên hoặc trùng lặp dữ liệu.

Hiện nay, hầu hết các trang web đều hiển thị thông báo yêu cầu chấp nhận cookie để chứng tỏ sự minh bạch. Tuy nhiên, thực tế là Internet hiện đại được xây dựng để ưu tiên việc thu thập dữ liệu. Những cửa sổ bật lên này thường không giúp bảo vệ bạn bao nhiêu, vì các trang web lớn vẫn tìm được cách truy cập dữ liệu của bạn để phục vụ mục đích thương mại.

Đáng ngại hơn, chính người dùng chúng ta đang vô tình "tiếp tay" cho hành vi này. Vì sự tiện lợi và muốn truy cập nội dung nhanh chóng, đa số mọi người đều nhấn "Đồng ý" mà không hề đọc điều khoản. Các chính sách cookie thường được viết quá dài, đầy thuật ngữ chuyên môn phức tạp, khiến người dùng phổ thông cảm thấy nản lòng và từ bỏ quyền kiểm soát thông tin cá nhân của chính mình.

>>> Xem thêm:

Mặc dù bản chất của cookie chỉ là các tệp dữ liệu tĩnh không thể tự phát tán vi-rút, nhưng chúng lại là mục tiêu của tin tặc. Vì cookie thường lưu giữ trạng thái đăng nhập và thông tin cá nhân, việc để lộ chúng có thể dẫn đến những rủi ro nghiêm trọng về bảo mật.

Chẳng hạn, nếu một cookie phiên bị đánh cắp, kẻ tấn công có thể mạo danh bạn để truy cập vào tài khoản ngân hàng, mạng xã hội mà không cần biết mật khẩu. Dưới đây là 4 phương thức phổ biến mà tội phạm mạng thường dùng để chiếm đoạt cookie của bạn:

6.1 Tấn công bạo lực

Trong một cuộc tấn công vũ phu, tin tặc cố gắng đoán từng chữ số trong cookie phiên của bạn. Như bạn có thể tưởng tượng, việc này không hiệu quả lắm và có thể mất nhiều thời gian, nhưng nó vẫn khiến bạn gặp nguy hiểm khi thành công. Đây là kiểu chiếm quyền điều khiển cookie cơ bản nhưng tẻ nhạt nhất.

6.2. Lây nhiễm phần mềm độc hại

Phần mềm độc hại cũng có thể được sử dụng để theo dõi bạn và ghi lại phiên trình duyệt của bạn. Tin tặc có thể lây nhiễm phần mềm độc hại vào thiết bị của bạn để ghi lại và chiếm đoạt các tệp cookie trên trình duyệt của bạn, bao gồm cả cookie phiên của bạn.

6.3. Kịch bản chéo trang

Các cuộc tấn công kịch bản chéo trang cho phép tin tặc đưa các tập lệnh phía máy khách vào các trang web. Bằng cách sử dụng JavaScript, những kẻ tấn công cố gắng lấy cookie phiên của bạn. Cách dễ nhất để làm điều này là thông qua các liên kết lừa đảo.

6.4. Đánh hơi gói

Khi các bên độc hại thu thập và ghi lại các gói đi qua mạng máy tính mà bạn thường không biết hoặc không đồng ý, hành động này được gọi là đánh hơi gói. Máy phân tích mạng hoặc Wi-Fi là công cụ cho việc này. Thông qua việc đánh hơi gói, kẻ tấn công có thể chặn và ghi nhật ký dữ liệu của bạn, bao gồm cả cookie phiên của bạn.

Quản lý cookie hiệu quả đòi hỏi sự cân bằng giữa việc duy trì chức năng của trang web và bảo vệ quyền riêng tư cá nhân. Hiểu cách kiểm soát cài đặt cookie trên các trình duyệt và nền tảng khác nhau giúp bảo vệ dấu vết kỹ thuật số của bạn.

7.1 Quản lý cài đặt trình duyệt

Các trình duyệt web hiện đại cung cấp các công cụ và cài đặt tích hợp giúp người dùng kiểm soát tùy chọn cookie của họ, do đó việc hiểu rõ các tính năng này là rất cần thiết để quản lý quyền riêng tư tốt hơn.

Xem và xóa cookie

Hầu hết các trình duyệt hiện đại cho phép bạn xem và xóa cookie thông qua cài đặt quyền riêng tư. Truy cập menu cài đặt của trình duyệt, điều hướng đến mục quyền riêng tư và tìm các tùy chọn quản lý cookie. Việc dọn dẹp cookie thường xuyên giúp ngăn chặn việc theo dõi và duy trì hiệu suất của trình duyệt.

Sử dụng chế độ riêng tư

Hãy sử dụng chế độ riêng tư hoặc ẩn danh của trình duyệt khi truy cập các trang web nhạy cảm. Điều này ngăn chặn việc lưu trữ cookie lâu dài và tự động xóa cookie phiên khi bạn đóng cửa sổ trình duyệt.

7.2 Bảo trì định kỳ

Hãy xóa cookie và dữ liệu duyệt web ít nhất một lần mỗi tháng.
Xem xét lại quyền truy cập cookie cụ thể của từng trang web hàng quý.
Chỉ chấp nhận các cookie cần thiết nếu có thể
Cài đặt các tiện ích mở rộng quản lý cookie uy tín.
Theo dõi và điều chỉnh cài đặt cookie sau khi cập nhật trình duyệt.

7.3 Tăng cường bảo mật

Cho phép tự động xóa cookie khi đóng trình duyệt.
Chặn cookie của bên thứ ba theo mặc định
Hãy sử dụng trình duyệt ưu tiên quyền riêng tư khi duyệt web nhạy cảm.
Hãy cân nhắc sử dụng địa chỉ IP riêng cho các trang web đáng tin cậy.
Cho phép mã hóa cookie thông qua chế độ chỉ HTTPS
Bạn có thể làm cho quyền riêng tư của mình trở nên mạnh mẽ hơn bằng cách cài đặt các tiện ích mở rộng chặn quảng cáo/tập lệnh như Privacy Badger, uBlock Origin hoặc Ghostery,..

Hơn nữa, ở giai đoạn nâng cao, nếu bạn có nhu cầu sử dụng nhiều hồ sơ và muốn bảo mật hoàn toàn cho công việc chuyên môn, bạn có thể cần cân nhắc sử dụng công cụ antidetect browser Hidemyacc để có giải pháp bảo mật tốt. Nó sẽ giúp bạn tạo các môi trường duyệt web riêng biệt bằng dấu vân tay kỹ thuật số của riêng mình, giúp bạn kiểm soát hồ sơ người bán trên các nền tảng thương mại điện tử như Amazon hoặc chạy Google Adwords.

Do đó, mỗi hồ sơ sẽ chứa một cookie khác nhau và sẽ được tải lên đám mây (hoặc không, tùy theo sự cho phép của bạn). Vậy là bạn có thể thoải mái kiếm tiền online (MMO) mà không bị theo dõi và phát hiện bởi các máy chủ web như Google, Facebook, Amazon, Etsy, Ebay... ️️

Ngoài cookie Internet, bạn nên có hiểu biết cơ bản về theo dõi Pixel và sự khác biệt giữa Pixel theo dõi và Cookie cho công việc cụ thể dựa trên những gì bạn đang tìm kiếm.

8. FAQ

8.1 Cookie thực chất là gì?

Cookie (thường được gọi là cookie internet) là các tệp văn bản chứa các tệp dữ liệu nhỏ chẳng hạn như tên người dùng và mật khẩu, được sử dụng để nhận dạng máy tính của bạn khi bạn sử dụng mạng.

8.2 Cookie dùng để làm gì?

Chúng giúp duy trì trạng thái đăng nhập, lưu trữ giỏ hàng, ghi nhớ sở thích cá nhân và hỗ trợ các doanh nghiệp theo dõi hành vi để hiển thị quảng cáo phù hợp.

8.3 Làm sao để bật Cookie?

Bạn vào Cài đặt trình duyệt > Quyền riêng tư và bảo mật > Cookie và dữ liệu trang web, sau đó chọn "Cho phép" để kích hoạt.

8.4 Chặn Cookie kiểu gì?

Bạn có thể chọn "Chặn cookie bên thứ ba" trong phần cài đặt quyền riêng tư hoặc sử dụng Chế độ ẩn danh để trình duyệt không lưu lại dữ liệu sau khi đóng.

8.5 Xóa Cookie khỏi Chrome như thế nào?

Hãy nhấn tổ hợp phím Ctrl + Shift + Delete, chọn phạm vi thời gian là "Từ trước đến nay", tích vào ô "Cookie và các dữ liệu trang web khác" rồi nhấn Xóa dữ liệu.

Định nghĩa Cookie trên Internet: Chúng hoạt động như thế nào?